Luxe van traagheid

Want alleen wie de luxe van traagheid genoot, mocht zich wiegen in de droom het kostbaarste van alle goederen die binnen het bereik van de mens liggen echt te bezitten: tijd.

Uit Cox, of het verglijden van de tijd van Christoph Ransmayr

Het boek Cox, of het verglijden van de tijd van de Oostenrijker Christoph Ransmayer gaat over een 18de eeuwse Chinese keizer die de Engelse klokkenmaker Alister Cox vraagt om voor hem uurwerken te bouwen.  De klokkenmaker neemt met een aantal edelsmeden zijn intrek in de Verboden Stad, waar ze de opdracht krijgen klokken te maken die het verglijden van de tijd aangeven voor verschillende levensfases. Zoals een klok die de voortgaat zoals een kind de tijd ervaart, en eentje die de onvoorspelbare loop van de uren en dagen aan het levenseinde zichtbaar maakt. Zijn ultieme opdracht is een klok te maken die de eeuwigheid meet, waarmee de keizer zijn eigen onvergankelijkheid wil benadrukken.

Het boek beschrijft beeldend het leven in en rondom de Verboden Stad. De Engelse edelsmeden zijn hooggeëerde gasten, maar in feite ook gevangenen. De wensen van de almachtige keizer zijn bevelen, en niet gehoorzamen kan wreed afgestraft worden. He4t boek staat vol met verwijzingen en passages over tijd, kloktijd, tijdsbeleving en eeuwigheid. Hierin is vooral het werk van de Franse filosoof Henri Bergson (1859-1941) terug te vinden, die tegenover de kloktijd (le temps) de intuïtief ervaren tijd (la durée) zette.

Een greep uit Cox, of het verglijden van de tijd:

‘Geen tandrad, echappement, slinger of onrust wilde hij nog vervaardigen aan zijn werkbank, aangezien dergelijke onderdelen toch slechts zouden dienen tot het meten van een vervliedende tijd, die door geen enkel wereldse kostbaarheid kon worden verlengd.’

‘Alles wat hem uiteindelijk aan herinneringen bijbleef van zijn dagen op het Grote Kanaal, was één enkele middag, als had de reis van Háng Zhou naar het onneembare hart van het Rijk slechts deze ene middag geduurd.’

‘Het was of dit ene ogenblik in het aangezicht van de keizer en zijn geliefde bij geen enkele tijd meer hoorde, geen begin en geen einde meer kende, alsof het korter duurde dan het oplichten van een meteoriet en toch de volle eeuwigheid in zich bevatte: meetbaar voor geen enkel uurwerk en kennelijk zonder enige uitgebreidheid, zoals een glinsterend punt aan het firmament, op miljarden lichtjaren afstand.’

 

DSC02911_1200WM
Klok in het Museum van Loon in Amsterdam

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: