Carpe diem en betekenisvol leven

Terwijl wij staan te spreken, vlucht vol spijt het leven.
pluk de dag, verwacht maar weinig van de morgentijd.

dum loquimur, fugerit invida aetas:
carpe diem quam minimum credula postero.

Horatius (75 – 8 v Chr.)

Cultuurhistoricus en filosoof Roman Krznaric heeft een boek gewijd aan het begrip carpe diem, dat afkomstig is uit dit gedichtje. In een interview met hem in Filosofie Magazine van juli-augustus 2017 zegt hij: ‘Horatius werpt een van de grote existentiële vragen op: hoe zouden we moeten leven, in het licht van de realiteit van onze sterfelijkheid? De klok tikt. Je hebt niet het eeuwige leven; het leven is vluchtig en kort. Wat moet je doen?

Aan het begrip carpe diem is in verschillende tijden een verschillende betekenis toegekend. ‘De hedonistische benadering van carpe diem was prevalent in de zeventiende eeuw, terwijl het idee van carpe diem als ‘grijp je kans’ pas in de eeuwen daarna belangrijk werd, met de opkomst van industrieel kapitalisme. Grijp de mogelijkheid aan, beklim de carriéreladder – dat idee. De laatste jaren is een geheel nieuwe betekenis ontstaan: leven in het huidige moment, in het hier en nu zijn. Zitten en de bloemen ruiken, de wind voelen in je nek. Die betekenis heeft geen historisch precedent. Ik ben manuscripten van de laatst zeshonderd jaar langsgegaan, maar nooit eerder kwam ik het tegen.’

Daarmee is het credo carpe diem volgens Roman Krznaric gekaapt door de consumentenindustrie en de mindfulnessbeweging. Het zou veel meer moeten gaan om een betekenisvolle invulling van het leven, in het besef van de dood. ‘Leef elke dag alsof het je laatste is, is een oud ideaal; je leest het in Marcus Aurelius en Seneca. Het probleem met dat advies is dat het erg inzet op de korte termijn. Waarom zouden we inzetten op een horizon van één dag? Waarom niet een langere tijdsspanne? Ik zou zes maanden veel beter vinden. Dat is een periode waarin je een betekenisvol project ten uitvoer kan brengen. Betekenisvolle projecten tot stand brengen is een manier om zin te vinden in het leven. Het geeft een reden om de volgende dag je bed uit te komen. En zoals Nietzsche opmerkte: wie een reden heeft om te leven, kan bijna elke manier van leven verdragen.

Interview met Roman Krznaric in Filosofie Magazine juli-augustus 2017
Boek Carpe Diem – de geschiedenis van een culturele kaping van Roman Krznaric, uitgeverij Ten Have 2017

DSC02986_1200WM

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: