Samenhang in de wereld

‘Als het goed is, schept een roman samenhang in de wereld, biedt het een groot verhaal en bevat het impliciet een waardensysteem over alle grote thema’s: wat is liefde, mededogen, schuld? Filosofen zeggen daarover interessante dingen, historici laten de grote processen zien – romanschrijvers nemen individuele lotgevallen om inzicht in de menselijke conditie te geven’.

Dit citaat van Oek de Jong stond in De Volkskrant van 21 december 2020. De passage vat compact samen waarom het interessant is om romans vanuit filosofisch perspectief te bekijken. Bij de bijeenkomsten van de boekengroep ‘filosofische romans’, waarvoor ik een paar jaar geleden het initiatief nam, hebben we dan ook geanimeerde gesprekken over het leven tijdens de bespreking van de romans die we gelezen hebben.

Het interview met Oek de Jong is verschenen in de onvolprezen serie Zinvol Leven van Fokke Obbema. Uiteraard stelt hij tijdens het interview ook de vraag wat een zinvol leven is.

‘Voor mij gaat het niet om zinvol of zinloos, maar om de vraag: sta je wel of niet in het leven? Sta je in de levensstroom of erbuiten? Maak je daar geen deel van uit dan ben je afgesneden. Zit je erin en voel je wel verbinding, dan maak je deel uit van de wereld en is de zin gegeven. De vraag naar de zin vind ik overigens niet onbelangrijk, want hij kan helpen je ervan bewust te zijn hoe je het beste kunt leven.’

Verbinding blijft terugkomen in het gesprek. In het Volkskrantartikel staat nog een interessante passage over oordelen. Het is het antwoord van Oek de Jong op de vraag hoe hij het schrijven van een roman aanpakt.

‘Een voorwaarde is: niet oordelen. Zodra je oordeelt, snij je de verbinding met de ander door. Terwijl een samenleving niets anders is dan die verbindingen met anderen. Door te oordelen, zet je jezelf klem, sluit je jezelf af, koker je de werkelijkheid.’

‘Oordelen is vaak een verdedigingsmechanisme tegen mensen of dingen die je als bedreigend ervaart. Naarmate je daar minder last van hebt, ga je minder oordelen – mijn vermogen daartoe ontwikkelt zich nog altijd. De kunst is het leven onbevooroordeeld aan te gaan – een houding van niet-weten die je in het dagelijks leven in de praktijk kunt brengen. Dan kun je alles zien.’

Dit klinkt heel sympathiek, maar voor mij zou dit niet zo werken. Oordelen komt bij mij voort uit verbondenheid en betrokkenheid met medemensen en is daarmee juist het tegenovergestelde van het verbreken van de verbinding. Andersom zal ik niet snel oordelen als iets of iemand me niet raakt. Dit maakt dat onverschilligheid de keerzijde is van niet-oordelen. Maar goed, als niet-oordelen voor Oek de Jong de voorwaarde is om mooie boeken te schrijven, wie ben ik dan om hem daarin tegen te spreken? Het gesprek hierover voeren we dan wel bij de bespreking van zijn boeken in de al eerder genoemde boekengroep.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een website of blog op WordPress.com

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: